UF

АТЫ КӨСЕМ АТЫМЕН АТАЛҒАН АҒАШ

Категориясы: Өсімдікті


Қылқан жапырақтылардың ішінде бұл ағаштың қалың өскен орманы 1769 ж. Тынық мұхит жағалауынан табылған секвоя ағашы. Сүрегі қызыл болғандықтан екінші аты - қызыл ағаш, бұл атау осы күнге дейін аталып келеді. «Секвоя» деп Солтүстік Америкадағы үнді тайпалары шетел құл иелемушілеріне қарсы күресте ұлт-азаттық қозғалыстың көсемі - Секвудің (1770-1843 ж.) құрметіне қойылған. Секвоя өте ерте заманнан бері белгілі. Ертеде жер бетіне өте көп таралған. Қазіргі кезде мәңгі жасыл секвоя деген түрі Тынық мұхит жағалауларында Оңтүстік батыс Орегоннан Калифорниядағы Санта-Лусия жоталарында теңіз деңгейінен 600-900 м. биіктікте өседі. Америка ғалымдары   секвоя діңінің көлденең кесіндісінен 2000-6000 жыл жасаған түрлерін анықтаған. Секвояның биіктігі 110-112 м, жуандығы 6-11 м., қабығының қалыңдығы 70-80 см. Кесілген діңінің жуандығы соншалықты, оған 50 орындықты мейрамхана сыйып кеткен. 5 да адам 25 метр жерінің қабығын 3 айда зорға сылып бітірген. Діңінің жуандығы 20-23 метрге жететіндері де кездескен. Ағаштың салмағы 1000 тоннадан артық. Бір ағаштан 2000 текше метр тақтай тілуге болады. Еуропада секвояның кесілген түбіріне рояль, ика оркестр, 35 адамнан тұратын бишілер ансамблі сыйып кеткендігі көрсетілген көрме ұйымдастырылған. Бір ағашын тасуға 60 вагон керек екен. Сүрегі жеңіл, уақ тесікті, топырақта да, суда да шірімейді. Секвоя жылдам (тез) өседі, паразит саңырауқұлақтармен зақымданбайды, себебі ұшқыш улы зат (фитонцид) бөледі. Ұшқыш заты барлық зиянды жөндіктөрді қырады (жолатпайды). Секвояның басқа барлық қылқан жапырақтыларға тән емес бір қасиеті бар: ол тубірінен жас өркендердің дамуы. Дауылдан құлап қалған ескі діңінің түбіндегі бұйыққан бүршіктерінен жас өркендер шығады. Ертеде секвояның 15 түрі өссе, қазіргі кезде 2 түрі ғана сақталған олар: алып секвоя (мамонт ағашы деп те атайды) мен мәңгі жасып секвоя. Алып секвояны «мамонт ағашы» дейтін себебі - ескі бұтақтары мамонттың сойдақ тісіне ұқсағандықтан солай атаған. Мәңгі жасыл секвоя Калифорнияда өседі, биіктігі 132 м. Діңін құрылысқа, жиһаз, вагон, телеграф бағаналары, теміржолға төсеніш, қағаз жасауға пайдаланады. Сүрегінің иісі болмайды, сондықтан темекіге қорап, бал сақтайтын кеспек жасайды. Тез өсетіндіктен көгалдандыруға, орман шаруашылығында көбірек өсіреді. Секвояны тұқымынан, жас өркендерінен өсіреді. Тұқымы өте ұсақ, диаметрі 3 мм, бір бүрінде 150-200-ге дейін тұқым болады. Қырым, Кавказ, Орта Азияның оңтүстігіңде тұқымынан өсіреді, Ол - 18-20°С аязға шыдайды. Оңтүстік Қырым, Кавказдың Қара теңіз жағалауларында алып секвоя өседі. Секвояның оранжереяда өсіп тұрғандарын Санкт-Петербург, Мәскеу, Минск, Киев және т.б. қалалардан көруге болады.

  Жарияланған-2015-12-08 11:51:11     Қаралды-4064

Мәлімет сізге көмек берді ма

«КАРАМЕЛЬДЕНГЕН БАДАМ» КӘМПИТІ

...

Бадам дәндері ыстық сумен шарпылып, қабығы аршылады да қоңыр тартқанша қуырылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЧУРЧХЕЛА

...

Чурчхеланың ішіне тек грек жаңғағы дәнінің тең жартысы ғана пайдаланылады. Сондықтан грек жаңғағы мұқият іріктеліп, сұрыпталып, қоспалардан, сынып қалған дәндерінен тазартылады. Жаңғақтың жарты дәні ине-жіппен, жіпті қосып есептегендегі салмағы 50-55 грам

ТОЛЫҒЫРАҚ »

САРЫМСАҚ - АС ҚОРЫТУ ЖҰМЫСТАРЫН ЖАҚСАРАДЫ

...

Бронх демікпесін, шеменді, тұмауды, қан қысымының көтерілуін емдеу үшін халық арасында сарымсақ кеңінен қолданылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ШЫМКЕНТ

...

Шымкент - ежелгі қалалардың бірі. Ол еліміздің оңтүстік- шығысында Бадам мен Сайрам өзендері аралығында орналасқан. Қаланың іргесі екі мың жыл бұрын қаланған. Ерте орта ғасырда Ұлы Жібек сауда жолында жайғасқан ол XVIII ғасырда ірі қалаға айналды. 1864 жы

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ӨШІРГІШ НЕЛІКТЕН ӨШІРЕДІ?

...

Алдына қағаз жайып, қолына қарындашты алса болғаны, көп кешікпей-ақ бір тамаша сурет дайын тұрады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БАДАМ-НОХУТ

...

Бұл - алма және өрік пюресін қайнатып, крахмалға құлпынай формалы етіп салынған және бадамның ұсақтап туралған массасына аунатып алынған тағам.

ТОЛЫҒЫРАҚ »