UF

АНТАРКТИДА ТУРАЛЫ ҚЫЗЫҚТЫ ДЕРЕКТЕР

Категориясы: География


Мұз құрлығының ресми ашылған күні 1820 жылдың 28 қаңтары болып есептеледі. Бұл күні Беллинсгаузен мен Лазарев басқарған орыс экспедициясы Антарктида жағалауына жақындады.

Бірақ ең суық континентке адамдардың алғашқы қонуы 1895 жылы 24 қаңтарда ғана болды. Норвегиялық «Антарктика» кемесі Адаре мүйісіне жақындады. Жағаға төрт адам шықты: кеме капитаны Л.Кристенсен, экспедиция жетекшісі Х.Бюль, полярлық зерттеуші К.Борхгревинк және матрос А.фон Тунзельман. Олар жағадан қыналар мен тау жыныстарының үлгілерін жинады.

1909 жылы норвегиялық Роальд Амундсен Оңтүстік полюсті жаулап алуға дайындалады. 1911 жылы 14 қаңтарда норвегиялықтар жағалауға қонды және 1911 жылы 15 желтоқсанда 99 күндік мұзбен жүруден кейін 2800 шақырымдық жол жүріп, Оңтүстік полюске бірінші болып жетті. Роберт Скотттың ағылшын экспедициясы полюсті бағындыруға тырысты, бірақ олар екінші болып келді, ал қайтар жолда азық-түлік пен құрал-жабдықтардың бұзылуынан қайтыс болды.

Антарктидада тұрақты халық жоқ. Мұнда қырықтан астам тұрақты полярлық станциялар бар, олардың жетеуі Ресейге тиесілі - Беллингсгаузен, Мирный, Восток, Новолазаревская, Прогресс, Ленинградская және Русская.

Халықаралық келісім бойынша Антарктида планетадағы ешбір мемлекет басқармайтын жалғыз аймақ болып табылады.

Антарктиданың мұз қабаты әлемдегі мұздың шамамен 90 пайызын құрайды. Егер бүкіл Антарктика мұзы еріп кетсе, теңіз деңгейі 61 метрге көтеріледі. Алайда мұндағы орташа температура 37 градус, сондықтан әлемде әлі су басу қаупі жоқ.

Антарктида - әлемдегі ең суық ғана емес, сонымен қатар ең желді материк. Ең күшті желдер жиі сағатына 300 шақырым жылдамдыққа жетеді.

Аргентиналық Эмилио Маркос Пальма - Антарктидада дүниеге келген әлемдегі алғашқы адам. Бұл 1978 жылы 7 қаңтарда Эсперанца станциясында болды. Ол Гиннестің рекордтар кітабына енгізілген. Кейбір тарихшылар 1913 жылы норвегиялық Солвейг Гунбьерг Якобсен Антарктидада дүниеге келген, бірақ бұл Оңтүстік Джорджия аралында болды, оны толық мағынада Антарктида аумағы деп атауға болмайды деп санайды.

1996 жылы бір топ американдықтар 1, 2, 5, 10, 20, 50 және 100 доллар номиналындағы антарктикалық долларларды шығаратын Antarctic Overseas банкін құрды. Ұйымдастырушылардың айтуынша, банкноттарды номиналды құны бойынша АҚШ долларына айырбастап, түскен қаражатты Антарктидадағы ғылыми зерттеулерді қаржыландыруға жұмсауға болады.

20 ғасырдың 80-жылдарында Антарктида ядросыз аймақ болып жарияланды, сондықтан континент жағалауында атомдық кемелерді пайдалануға тыйым салынады, ал территорияда атомдық энергетикалық блоктарға тыйым салынады.

Антарктидада пайдалы қазбалар табылған: мыс, мырыш, қорғасын, графит, көмір, темір рудасы, слюда. Бірақ оларды өндіруге тыйым салынады.

Пингвиндер жергілікті фаунаның ең танымал өкілдері екені сөзсіз. Император пингвинінің биіктігі 122 см, салмағы шамамен 40 кг.

  Жарияланған-2024-03-21 17:34:53     Қаралды-317

Мәлімет сізге көмек берді ма

ҚОЛӨНЕРДЕ ТҮРЛІ-ТҮСТІ ЛАКТАР

...

Шап-шағын кішкене қорапшаның жып жылтыр қақпағына алтындап өрнек салыныпты. Оның иесінің кім болғаны қазір белгісіз. Бұл бір кезде атақты Лукутин фабрикасынан шыққан темекі сауыт.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ӘЛЕМНІҢ ЖЕТІ КЕРЕМЕТІ

...

Әлемнің жеті кереметі - әлемге әйгілі болған ертедегі ғимараттар мен тас мүсіндердің атауы.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

АППОЛОННЫҢ ІЗБАСАРЛАРЫ

...

Ауыр салмақты тастарды көтеру арқылы жарысушы спортшыларды халық «Аппалонның ізбасарлары» деп те атаған.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ТЕЙГЛАХ

...

Бұл - қантқа салып қуырған жаңғақтарға ұқсайтын, домалақтап пісіріліп қант пен балға салып қуырылған ұннан жасалатын тағам.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ШЫМКЕНТ

...

Шымкент - ежелгі қалалардың бірі. Ол еліміздің оңтүстік- шығысында Бадам мен Сайрам өзендері аралығында орналасқан. Қаланың іргесі екі мың жыл бұрын қаланған. Ерте орта ғасырда Ұлы Жібек сауда жолында жайғасқан ол XVIII ғасырда ірі қалаға айналды. 1864 жы

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ІНЖУ ҚАЙДАН АЛЫНАДЫ?

...

Інжу - жануарлардан шыққан жалғыз асыл тас

ТОЛЫҒЫРАҚ »