UF

МАРСТА ӨМІР БАР МА?

Категориясы: Ғарыш


Түнгі аспанда жұмбақ жыпылықтайтын қызыл түсті жұлдыз – Марсты адамдар бұрыннан байқаған. Ғалымдар Марстың қызыл түсінің құпиясын шешті: ол осылай пайда болады, өйткені Марс топырағы қызыл-қоңыр, ал Марс үстіндегі аспан планетаның атмосферасында өте көп болатын қызыл шаңның бөлшектеріне байланысты лас қызғылт түсті.

Марс Жерден 2 есе кіші. Ал ол Жерге жақын болғанымен, күн жылуы мен жарығын өте аз алады. Марста өте оғаш әрекет ететін екі серігі бар: кейде олар бір уақытта оның үстіне көтеріледі, кейде біреуі жасырылады, ал екіншісі жарқырайды, кейде жоқ.

Марстағы климат өте құбылмалы: күндіз өте ыстық, ал түнде өте суық. Бұл планетада оттегі жоқ, бірақ дем алмайтын көмірқышқыл газы көп. Марсқа қыс келгенде, суықтан көмірқышқыл газы құрғақ мұзға айналады.

Марстың беті терең аңғарлардан, сөнген жанартаулардың кратерлерінен, өте биік жанартаулардан және кеуіп қалған өзендердің кратерлерінен тұрады.

Адамзат әрқашан сұрақ қояды: басқа планеталарда өмір бар ма? Ал Марсқа келетін болсақ, бұл планетада тіршілік белгісі жоқ екені бұрыннан белгілі. Дегенмен, ғылыми әлемде басқа да көзқарастар бар. Антарктидадан метеорит табылды, ғалымдардың айтуынша, ол біздің планетамызға Марстан келген. Оны зерттей келе, ғалымдар бір кездері Марста өмір сүрген бактериялардың белсенділігінің іздері болуы мүмкін органикалық заттарды тапты.

Марс бетінің көптеген фотосуреттерінде сіз миллиондаған жылдар бұрын өзендер ағып жатқан құрғақ өзен арналарын көре аласыз. Ал жақында Марста мұз табылды. Кейбір ғалымдар онда Марста мәңгі тоң пайда болғанға дейін өмір сүрген тірі ағзалардың іздері болуы мүмкін деп санайды.

Марста жанартаулар да бар. Олардың төртеуі ғана бар және олар өлшемдері бойынша ерекшеленеді. Ең үлкені 6,5 километр биіктікке жететін Жердегі жанартаулармен салыстырғанда, Марс жанартаулары шын мәнінде алыптар болып табылады. Мысалы, Олимп жанартауының биіктігі 26 шақырымға жетеді, табанының диаметрі 550, ал шыңының диаметрі 60 шақырым.

  Жарияланған-2024-04-12 14:03:16     Қаралды-180

Мәлімет сізге көмек берді ма

КӨНЕ ТҮРКІ ӘЛІПБИІ НЕМЕСЕ ОРХОН-ЕНИСЕЙ ТАҢБАЛАРЫ

...

Ежелгі түркі халықтары пайдаланған жазу көне түркі әліпбиі немесе Орхон-Енисей жазуы деп аталып жүр. Олардың тастарға қашалып жазылған жазбалары бүгінгі күнге дейін жеткен. Мұндай ескерткіштер Сібірдегі Енисей, Лена өзендерінің аңғарларынан.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

МҰРНЫҢ САУ БОЛСЫН ДЕСЕҢ...

...

Сендер ауыздарыңа жара шығып, тамақ жей алмасаңдар бір-екі күн шыдайсыңдар, алмурын іші бұзылып, тыныс ала алмай қалсаң, қанша уақыт шыдайсыңдар?

ТОЛЫҒЫРАҚ »

«ҚОРҚЫТ АТА КІТАБЫ»

...

«Қорқыт ата кітабы» (ежелгі түркі тілінде - «Китаб-и дәдем Коркут ғали лисан таифа оғузан») - оғыз-қыпшақ дәуірінің жазба мұрасы. Кітаптың ғылымда он екі нұсқасы белгілі. Дрезденде 12 нұсқа толығымен және Ватиканда осы 12 нұсқаның алтауы сақталған.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

САМАУЫРДЫҢ ІШІНЕ ҚАҚ ТҰРСА

...

Cамауырдың ішіне қақ тұрса

ТОЛЫҒЫРАҚ »

МАЛБАҒАР МЕҢДІҚҰЛОВ

...

Малбағар Меңдіқұлов (1909-1986) - қазақ халқынан шыққан тұңғыш архитектура профессоры, Қазақстанның еңбек сіңірген сәулетшісі, Алматы қаласының тұңғыш бас архитекторы. Ол Орынборда дүниеге келген.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚҰЛАҚТЫ БАТ-БАТ

...

Құлақты бат-бат - негізінен, құмды мекендейтін жануар. Інін қатты жерден 1 метрге дейінгі тереңдікте қазады. Қауіп төнсе, құмға кіреді де, басын шығарып, ештеңе байқалмаса, суырылып кете береді. Кейде аяқтарын тарбитып, денесін ширықтырып, аузын кең ашып,

ТОЛЫҒЫРАҚ »